Kaygı Sorunu – Stres ve Aşırı Genelleme

Kaygı sorununun mimarlarından biri: Aşırı Genelleme

Bir şey, her şey değildir.

Aşırı genelleme yapan insanlar, hiçbir kanıt olmamasına rağmen geçmişte tek olumsuz deneyim yaşadıklarında, gelecekte de aynı olumsuz deneyimi yaşayacaklarını varsayarlar. 

Sınavda ellerinin terlediğini, sorulara odaklanamadığını hissettiğin ya da önemli bir günden önce uyuyamadığın oldu mu? Bunları sık yaşıyorsan sebebi kaygı olabilir. Kaygı bize gerçekmiş gibi gözüken ama büyük olasılıkla hiç gerçekleşmeyecek şeylere karşı olan duygusal tepkimizdir. Kaygının sebeplerinden biri ise “aşırı genelleme” . 

“Her zaman”, “asla”, “herkes”, “hepsi” kelimelerini çok kullanır mısın, ya da etrafınızda bu kelimeleri çok duyduğun biri var mı? Bu kelimeler aşırı genellemenin anahtar kelimeleridir. Bir örnekle anlayalım :

  •  Ceyda başarılı bir öğrencidir. Kursunda girdiği bir denemede ise beklediğinden çok düşük bir sonuçla karşılaşmıştır. Ceyda bu yüzden “ Başarısızım, denemelerim hep kötü gelecek.” diye düşünmüştür. Aslında Ceyda, bir denemedeki sonucunu tüm denemelere genelleyerek aşırı genelleme yapmıştır.

Aşırı Genelleme ile Nasıl Başa Çıkılır?


Evet, zaman zaman farkında olmadan da aşırı genelleme yapabiliriz ancak başa çıkabilmemiz de mümkün. Nasıl mı? :

  1. Son birkaç gün içinde ‘her zaman’ , ‘asla’ , ‘kimse’ , ‘herkes’ , ‘hiçbiri’ gibi sözcükler kullandığın cümleleri ve bu cümleleri hangi durumda kullandığını yaz. 
  2. Yazdığın cümlelerde aşırı genelleme yaptığın durumları fark et.
  3. Aşırı genelleme yaptığın cümleleri daha doğru kelimelerle değiştirerek yeniden yaz. (Bu kısım çok önemli )
  4. Yüksek sesle yazdıklarını oku ve okurken hangi cümlenin seni daha kaygılı yaptığına dikkat et. 

 Örnekten yola çıkarsak, Ceyda’nın “Önceki denemem iyi değildi ama daha iyi çalıştım. Gelecek denemelerim daha iyi olabilir.” şeklinde düşünüp aşırı genelleme yapmasının önüne geçmesi gerektiğidir.

Hadi şimdi sen de bu basit alıştırmayı kendine uyarla ve kaygını azaltmaya çalış. Bunu günlük hayatına da uyarlayabilir ve sınav stresi ile başa çıkma yollarını araştırmaya devam edebilirsin! 

Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Menü
Giriş